दिव्यांग व्यक्तींना संगणकीय प्रणालीद्वारे ऑनलाईन दिव्यांग प्रमाणपत्र व वैश्विक ओळखपत्र (UDID) देण्यासाठी जिल्हा प्रशासनामार्फत विशेष मोहिम राबविणेबाबत....
महाराष्ट्र शासन
सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग
शासन निर्णय क्रमांक: दिव्यांग 2021/प्र.क्र.45दि.क्र.2
मंत्रालय, मुंबई- 400 032
दिनांक 02.12.2021.
संदर्भ :-
1) दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम, 2016 मधील प्रकरण 10 मधील कलम 56, 57, 58 व 59 मधील तरतूद.
2) सार्वजनिक आरोग्य विभाग, महाराष्ट्र शासन परिपत्रक क्र. अप्रवि, 2017/ प्र. क्र. 106/आरोग्य-6, दिव्यांग दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र देण्याबाबत दिनांक 17.10.2017.
3) सार्वजनिक आरोग्य विभाग, महाराष्ट्र शासन परिपत्रक क्र. अप्रवि, 2018 / प्र. क्र. 46 / आरोग्य- 6, दिव्यांग व्यक्ती अधिनिय 2016 नुसार दिव्यांगत्व नोंदणी, मूल्यमापन व प्रमाणपत्र वितरणासाठीच्या मार्गदर्शक सूचना, दिनांक 14.09.2018.
4) दिव्यांग कल्याण आयुक्तालय, पुणे यांचे पत्र क्र. अकआ/प्र-7 / यूडीआयडी/प्रामा / शिबिर / 2018-19 / 257, पुणे, प्रस्तावित -दिव्यांग अस्मिता अभियान अंतर्गत वैश्विक ओळखपत्र वितरण शिबिराच्या आयोजनाबाबत, दि. 15.01.2019.
5) सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन निर्ण क्र. अपंग-2013/प्रक्र- 201/अ.क्र. 2, दिव्यांग व्यक्तींसाठीचे महाराष्ट्र राज्याचे दिव्यांग धोरण, 2018 ची अंमलबजावणीव करण्याबाबत दि.20.02.2019.
6) दिव्यांग कल्याणय आयुक्तालय, पुणे यांचे पत्र क्र. दिकआ/प्र-7 / यूडीआयडी / शिबिर / 2019-20 / 684, पुणे, राज्यातील सर्व दिव्यांग व्यक्तींना वैश्विक ओळखपत्र युडीआयडी देणे या केंद्र शासनाच्या प्रकल्पा अंतर्गत प्रमाणपत्र देणेकरीता शिबिरे आयोजीत करणेबाबत दि. 03.03.2020.
7) Ministy of Social Justice and Empowerment, Department of Empowerment of Persons with Desabilitis (Divyangjan), Gazette Notification, Date: 05.05.2021.
8) आरोग्य सेवा आयुक्तालयय, महाराष्ट्र राज्य यांचे पत्र क्र. आआसे / कक्ष- 3 / टे - 10 / दिव्यांग प्रमाणपत्र अॅक्शन प्लॅन /74/94-96/21, दिनांक 19.04.2021.
9) संचालनालय, वैद्यकी शिक्षण आणि संशोधन, मुंबई यांचे पत्र क्र. आआसे/कक्ष-3/टे-10/दिव्यांग प्रमाणपत्र/विशेष मोहिम / 10084-127/21, दि. 14.06.2021.
10) महाराष्ट्र शासन, आरोग्य सेवा आयुक्तालयय, मुंबई यांचे पत्र क्र. आआसे / कक्ष-3/टे - 10 /दिव्यांग प्रमाणपत्र/विशेष मोहिम / 10084-127/21, दि. 14.06.2021.
11) महाराष्ट्र शासन, आरोग्य सेवा आयुक्तालय, मुंबई यांचे पत्र क्र. आआसे / कक्ष-3/टे-10/दिव्यांग प्रमाणपत्र /अडचणी/10498- 539 / 21, दि. 21.06.2021.
12) सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य विभाग, महाराष्ट्र शासन यांचे पत्र क्र. दिव्यांग -2021/प्र. क्र. 45/दि. क. 2. दि. 24.06.2021.
13) दिव्यांग कल्याण आयुक्तालय, पुणे यांचे पत्र क्र. दिकआ/प्र-7/यूडीआयडी/विशेषमोहिम / 2021-22/2711, दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र देणेकरीता विशेष मोहिमकार्यक्रम आयोजीत करणेबाबत, दि. 11.08.2021.
14) ग्राम विकास विभाग, शासन निर्णय जिपऊ-2018/प्र. क्र. 54 / वित्त- 3, दि. 25.06.2018. 15) नगर विकास विभाग, शासन निर्णय क्र. दिव्यांग 201/प्र.क्र. 52/18/नवि- 28, दि. 10.05.2018.
प्रस्तावना:
केंद्र शासनाने दि.28.12.2016 रोजी दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम 2016 संमत केला असून सदर कायद्यातील तरतूदीनुसार एकूण 21 प्रकारच्या दिव्यांगत्वाच्या प्रकाराचा समावेश करण्यात आलेला आहे. ते खालीलप्रमाणे:
1) दृष्टीदोष (अंधत्व), 2) कर्णबधिरता, 3) शारिरीक दिव्यांगता, 4) मानसिक आजार, 5) बौध्दिक दिव्यांगता (Intellectual Disability). 6) बहुदिव्यांगता (Multiple disability), 7) शारिरीक वाढ खुंटणे (डॉर्फिझम) 8) स्वमग्नता (ऑटिझम), 9) मेंदुचा पक्षाघात (सेरेब्रल पाल्सी), 10) स्नायुंची विकृती ( मस्क्युलर डिस्ट्राफी), 11) मज्जासंस्थेचे जुने आजार (क्रोनि न्युरॉलॉजिकल कंडिशन), 12) विशेष अध्ययन अक्षमता (स्पेसिफीक लर्निंग डिसअॅबिलिटी), 13) मल्टीपल स्क्लेरॉसिस, 14) वाचा व भाषा दोष (स्पीच अॅन्ड लॅग्वेज डिसअॅबिलिटी), 15) थॅलेसेमिया, 16) हिमोफिलिया, 17) सिकल सेल डिसीज, 18) अॅसीड अॅटॅक व्हिक्टीम, 19) पार्किनसन्स डिसीज 20 ) दृष्टीक्षीणता (लो-व्हिजन), 21) कुष्ठरोग (लेप्रसी क्युअर्ड पर्सन्स).
शासनाचे सार्वजनिक आरोग्य विभाग व वैद्यकीय विभाग यांनी जिल्हा रुग्णालय उपजिल्हा रुग्णालय, शासीय / महानगरपालिका वैद्यकीय महाविद्यालय, नगरपालिका रुग्णालय, केंद्र शासनाच्या दिव्यांग संस्था अलीयावरजंग नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर द एम्पॉवरमेंट ऑफ हिअरींग डिसअॅबिलीटीजत बांद्रा, ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट फॉर फिजिकल मेडिसिन अॅण्ड रिहॅबिलिटेशन हाजीअली मुंबई बंदार वाला लेप्रसि हॉस्पिटल पुणे, आर्मड फोर्स मेडिकल कॉलेज पुणे यांना युडीआयडी या संगणक प्रणालीद्वारे दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्याकरीता मान्यता दिलेली असून त्यानुसार या आरोग्य यंत्रणाय कडून दिव्यांग व्यक्तींना दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्यात येत आहेत,
दिव्यांग व्यक्ती, दिव्यांग व्यक्तीचे पालक व दिव्यांग व्यक्तीच्या संघटना यांचेकडून युडीआयडी संगणक प्रकणालीमार्फत दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र वेळेवरस मिळत नाही. काही दिव्यांगत्वाच्या प्रकाराबाबत तज्ञ व्यक्ती आरोग्य यंत्रणेकडे उपलब्धव होत नाहीत. दिव्यांग व्यक्तींना वारंवार आरोग्य यंत्रणेकडे दिव्यांगत्व प्रमाणपत्र व ओळखपत्राबाबत हेलपाटे मारावे लागतात. प्रमाणपत्र व ओळखपत्र ठरवुन दिलेल्या दिवशी मिळत नाहीत. तसेच कुरिअर द्वारा देखील प्रमाणपत्र ओळखपत्र यांचे वाटप व्यवस्थित होत नाही. अशा प्रकारच्या व इतर तक्रारी दिव्यांग कल्याण आयुक्तालयाकडे व शासनाकडे प्राप्त झाले आहेत. तसेच केंद्र शासनाने देखील घेतलेल्या युडीआयडी दिव्यांगत्व प्रमाणपत्राच्या आढाव्यामध्ये राज्याने अधिक प्रगती करणेबाबत दिव्यांग कल्याण आयुक्तालयास कळविले आहे. त्या अनुषंगाने जिल्हाधिकारी यांच्या अध्यक्षतेखाली असलेल्या दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम 2016 च्या प्रभावी अंमलबजावणी करीता असलेल्या समितीने जिल्ह्यातील दिव्यांग प्रमाणपत्र व ओळखपत्र निर्गमित करण्याशी संबंधित असलेल्या सर्व आरोग्य यंत्रणा समाज कल्याण विभाग, शिक्षण विभाग यांचा आढावा घेऊन समन्वय साधुन जिल्ह्यातील सयुडीआयडी संगणकीय यंत्रणेचे सक्षमीकरण करून दिव्यांग व्यक्तींना विहित मुदतीत दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्याच्या दृष्टीने योग्य त्या उपाय योजना करून विशेष मोहिम राबविण्याच्या दृष्टीने सदरचा शासन निर्णय निर्गमित करण्यात येत आहे.
प्रस्तावना:
केंद्र शासनाने दि.28.12.2016 रोजी दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनियम 2016 संमत केला असून सदर कायद्यातील तरतूदीनुसार एकूण 21 प्रकारच्या दिव्यांगत्वाच्या प्रकाराचा समावेश करण्यात आलेला आहे. ते खालीलप्रमाणे:
1) दृष्टीदोष (अंधत्व), 2) कर्णबधिरता, 3) शारिरीक दिव्यांगता, 4) मानसिक आजार, 5) बौध्दिक दिव्यांगता (Intellectual Disability). 6) बहुदिव्यांगता (Multiple disability), 7) शारिरीक वाढ खुंटणे (डॉर्फिझम) 8) स्वमग्नता (ऑटिझम), 9) मेंदुचा पक्षाघात (सेरेब्रल पाल्सी), 10) स्नायुंची विकृती ( मस्क्युलर डिस्ट्राफी), 11) मज्जासंस्थेचे जुने आजार (क्रोनि न्युरॉलॉजिकल कंडिशन), 12) विशेष अध्ययन अक्षमता (स्पेसिफीक लर्निंग डिसअॅबिलिटी), 13) मल्टीपल स्क्लेरॉसिस, 14) वाचा व भाषा दोष (स्पीच अॅन्ड लॅग्वेज डिसअॅबिलिटी), 15) थॅलेसेमिया, 16) हिमोफिलिया, 17) सिकल सेल डिसीज, 18) अॅसीड अॅटॅक व्हिक्टीम, 19) पार्किनसन्स डिसीज 20 ) दृष्टीक्षीणता (लो-व्हिजन), 21) कुष्ठरोग (लेप्रसी क्युअर्ड पर्सन्स).
शासनाचे सार्वजनिक आरोग्य विभाग व वैद्यकीय विभाग यांनी जिल्हा रुग्णालय उपजिल्हा रुग्णालय, शासीय / महानगरपालिका वैद्यकीय महाविद्यालय, नगरपालिका रुग्णालय, केंद्र शासनाच्या दिव्यांग संस्था अलीयावरजंग नॅशनल इन्स्टिट्यूट फॉर द एम्पॉवरमेंट ऑफ हिअरींग डिसअॅबिलीटीजत बांद्रा, ऑल इंडिया इन्स्टिट्यूट फॉर फिजिकल मेडिसिन अॅण्ड रिहॅबिलिटेशन हाजीअली मुंबई बंदार वाला लेप्रसि हॉस्पिटल पुणे, आर्मड फोर्स मेडिकल कॉलेज पुणे यांना युडीआयडी या संगणक प्रणालीद्वारे दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्याकरीता मान्यता दिलेली असून त्यानुसार या आरोग्य यंत्रणाय कडून दिव्यांग व्यक्तींना दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्यात येत आहेत,
शासन निर्णय :-
जिल्हाधिकारी यांनी त्यांच्या अध्यक्षतेखाली दिव्यांग व्यक्ती हक्क अधिनिय 2016 च्या प्रभावी अंमलबजावणी करीता असलेल्या समितीने (प्रपत्र- अ) दिव्यांग व्यक्तींना दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र युडीआयडी संगणकीय प्रणालीद्वारे विहित वेळेत मिळण्याच्या दृष्टीने विशेष मोहिमेचे आयोजन करावे. या करिता प्रादेशिक आयुक्त समाज कल्याण विभाग, जिल्हा समाज कल्याण अधिकारी व सहाय्यक आयुक्त, मुंबई शहर / उपनगर यांनी समन्वयक कामकाज करावे.
सदर समितीतील पदाधिकारी व सदस्य तसेच जिल्ह्यातील आरोग्य यंत्रणा, समाज कल्याण विभाग, शिक्षण विभाग तसेच दिव्यांगांच्या विशेष शाळा / कर्मशाळा यांचे प्रतिनिधी, इतर स्वयंसेवी संस्था यांना जिल्हास्तरीय समितीच्या बैठकीस आमंत्रित करावे.
सदर बैठीमध्ये जिल्ह्यातील सर्व दिव्यांगांना युडीआयडी संगणकी प्रकणालीद्वारे दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्याच्या दृष्टीने शहरी व ग्रामीण भाग या दोन्ही ठिकाणी जिल्हा स्तरावर, तालुका स्तरावरस विशेष मोहिम राबविण्याचे नियोजन करुन दिव्यांग व्यक्तींना विशेष मोहिमेद्वारे त्यांचे राहते घराजवळ असलेल्या आरोग्य यंत्रणा / केंद्रे यांच्यामार्फत दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र देण्याबाबत आरोग्य विभागाच्या संदर्भाधीन क्र. 8, 9, 10 व 11 येथील पत्रान्वये कार्यवाही / उपाय योजना कराव्यात. सदर मोहिमेचा कृती आराखडा (प्रपत्र-ब) सोबत संलग्न रण्यात आलेला आहे..
विशेष मोहिमेद्वारे आयोजित करण्यात येणाऱ्या दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र शिबिरांकरीता दिव्यांग व्यक्तींना शिबिरास उपस्थित राहण्याच्या दृष्टीने येणारा खर्च व शिबिरास येणारा इतर संभाव्य खर्च रु. 275/- (प्रपत्र- क) प्रति दिव्यांग व्यक्ती हा खर्च जिल्हाधिकारी यांच्या अधिनस्त प्रपत्र-अ अन्वये स्थापन करण्यात आलेल्या समितीने संदर्भाधीन क्र. 14 शासन निर्णय दि. 25.06.2018 अन्वये मुद्दा क्र. व मधील वैयक्तिक लाभाच्या योजनेतील अनु. क्र. 34 नुसार व संदर्भाधीन क्र. 15 अन्वये अनुक्रमे ग्रामीण व शहरी स्थानिकस स्वराज्य संस्थांच्या 5 टक्के निधीतून अथवा जिल्हा नियोजन व विकास समितीच्या निधीतून खर्च करण्याबाबतचा योग्य तो निर्णय घ्यावा.
विशेष मोहिमेद्वारा राबविण्यात येणारे संभाव्यय शिबिराकरीता 21 प्रकारच्या दिव्यांग व्यक्तींना दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र व ओळखपत्र मिळण्याच्या दृष्टीने सर्व प्रकारचे तज्ञ व्यक्ती अशा शिबिराकरीता जिल्ह्यातील किंवा जिल्ह्यात उपलब्ध नसल्यासय नजिकच्या जिल्ह्यातील आरोग्य यंत्रणेमार्फत उपलब्ध करुन देणे विषयक योग्य ती कार्यवाही जिल्हा प्रशासनाने करण्यात यावी.
सदरची विशेष मोहिम दि. 12 डिसेंबर 2021 ते 12 मार्च 2022 या कालावधीमध्ये राबविण्यात यावी. (कार्यक्रम आराखडा प्रपत्र-ड). सदर शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आला
असून त्याचा संकेतांक 202112021659515822 असा आहे. हा आदेश डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करून काढण्यात येत
आहे.
महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,
प्रति
1. मा. राज्यपाल यांचे सचिव, राजभवन, मलबार हिल, मुंबई.
2. मा. मुख्यमंत्री यांचे प्रधान सचिव, मंत्रालय, मुंबई.
3. मा. उपमुख्यमंत्री यांचे सचिव, मंत्रालय, मुंबई.
4.मा. मंत्री, सामाजिक न्याय यांचे खाजगी सचिव, मंत्रालय, मुंबई
5. मा. राज्य मंत्री, सामाजिक न्याय यांचे खाजगी सचिव, मंत्रालय, मुंबई.
6. मा. विरोधी पक्ष नेता, विधानसभा / विधान परिषद, विधानमंडळ, मुंबई.
7. मा. विधानसभा / विधान परिषद सर्व सदस्य विधानमंडळ सचिवालय, मुंबई.
8. मा. मुख्य सचिव, मंत्रालय, मुंबई.
9. अ.मु.स. प्र. स. / सचिव, सर्व मंत्रालयीन विभाग, मुंबई.
10. आयुक्त, दिव्यांग कल्याण, आयुक्तालय, पुणे.
➡️ दिव्यांगा विषयी अधिक माहिती पाहिजे असेल तर व्हाट्सअप ग्रुप जॉईन करा .
0 टिप्पण्या
माझ्या दिव्यांग बांधवांना मदत करण्याचा नेहमीच प्रयत्न राहिला आहे, जर तुम्हाला काही शंका असतील तर तुम्ही मला विचारू शकता.